Ninh Bình công bố thành lập Khu bảo tồn loài–sinh cảnh vọoc mông trắng Kim Bảng với diện tích hơn 3.200 ha, là khu bảo tồn loài có quy mô lớn nhất thế giới.
Ngày 3/11, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ công bố quyết định về việc thành lập khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng”.
Voọc mông trắng (tên khoa học là Trachypithecus delacouri), hay còn gọi voọc quần đùi trắng, là loài linh trưởng đặc hữu duy nhất chỉ có tại Việt Nam. Voọc mông trắng hiện được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách đỏ Việt Nam và danh lục đỏ IUCN.
Khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng. Ảnh: Tuấn Trần.
Nước ta hiện có khoảng 540 cá thể voọc mông trắng, trong đó Ninh Bình có gần 470 cá thể, chiếm khoảng 90% tổng số cá thể trên thế giới. Khu vực rừng núi đá vôi Kim Bảng là quần thể Voọc mông trắng lớn thứ hai thế giới, sau Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long.
Theo quyết định thành lập, khu bảo tồn có tổng diện tích 3.182ha (trong đó rừng tự nhiên trên núi đá vôi chiếm 3.016,81ha) và nằm trong không gian Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc. Với quy mô này, Khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng có quy mô bảo tồn loài vọoc mông trắng lớn nhất thế giới.
Việc thành lập khu bảo tồn sẽ tạo tiền đề pháp lý và khoa học vững chắc để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận Quần thể cảnh quan văn hóa – sinh thái “Vân Long – Kim Bảng – Tam Chúc” là di sản thế giới.
Ông Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình tại lễ công bố. Ảnh: Tất Định.
Ông Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình đánh giá, việc thành lập khu bảo tồn là dấu mốc quan trọng, nhưng theo ông đây mới là bước khởi đầu.
“Điều có ý nghĩa quyết định là tổ chức thực hiện như thế nào để các mục tiêu bảo tồn được chuyển hóa thành kết quả cụ thể, lâu dài và bền vững.
Để khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng thực sự phát huy hiệu quả, tôi đề nghị các sở, ban, ngành, địa phương liên quan nâng cao trách nhiệm trong quản lý, chủ động tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, tham gia phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm”, ông Dũng giao nhiệm vụ.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cũng mong muốn các nhà khoa học, chuyên gia, tổ chức bảo tồn và các đối tác tiếp tục quan tâm, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và hỗ trợ tỉnh trong nghiên cứu, giám sát, phục hồi sinh cảnh, bảo tồn voọc mông trắng và phát huy các giá trị đa dạng sinh học.
Trước đó, năm 2016, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế (FFI) cùng các nhà khoa học Việt Nam ghi nhận quần thể voọc mông trắng Kim Bảng (huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam cũ) với hơn 100 con.
Voọc mông trắng Ninh Bình. Ảnh: Tùng Đinh.
Năm 2017, tỉnh Hà Nam đã đồng ý chủ trương thành lập khu bảo tồn voọc mông trắng tại huyện Kim Bảng, với diện tích dự kiến 3.400 ha.
Tháng 7-2020, Chính phủ có ý kiến chỉ đạo, giao UBND tỉnh Hà Nam áp dụng các biện pháp cấp bách bảo vệ quần thể voọc mông trắng tại sinh cảnh sống tự nhiên trên địa bàn; rà soát, đánh giá việc chấp hành yêu cầu về môi trường của các hoạt động khai thác đá, bảo đảm không gây ảnh hưởng sự tồn tại và phát triển của các loài voọc mông trắng trong tự nhiên.
Kể từ đó, tỉnh Hà Nam cũ cũng như tỉnh Ninh Bình mới đã có nhiều văn bản chỉ đạo lập đề cương, trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xin ý kiến Trung ương về việc thành lập khu bảo tồn loài và sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng.
Đến ngày 10/9/2026, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng đã chính thức ký quyết định số 3343/QĐ-UBND thành lập “Khu bảo tồn loài – sinh cảnh voọc mông trắng Kim Bảng”.
Cũng trong ngày 3/11, Ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng Ninh Bình và Công ty TNHH Đầu tư thương mai dịch vụ Tràng An, đã ký thoả thuận hợp tác về việc tuần tra bảo vệ rừng và bảo tồn thiên nhiên giai đoạn 2026 – 2030. Hai đơn vị cùng thiết lập khuôn khổ hợp tác chuyên môn nhằm nâng cao năng lực quản lý, bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ quần thể loài Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri) và sinh cảnh sống của chúng tại các khu vực khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài Voọc mông trắng Kim Bảng” tỉnh Ninh Bình; Đồng thời giáo dục và nâng cao nhận thức của cộng đồng và hỗ trợ phát triển sinh kế bền vững cho các cộng đồng địa phương.
Nguồn: Báo NN&MT
