Trong bối cảnh đẩy mạnh triển khai Chính phủ số, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, việc xây dựng, quản lý, cung cấp và khai thác hiệu quả thông tin, dữ liệu về đa dạng sinh học ngày càng trở nên cấp thiết. Trong những năm gần đây, các quy định pháp lý bao gồm từ việc tạo lập các bộ dữ liệu thông qua hoạt động điều tra, kiểm kê, quan trắc đa dạng sinh học, cho đến các quy định về việc xây dựng cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học, các vấn đề về cung cấp, thu nhận, cập nhật, lưu trữ, chia sẻ, khai thác thông tin dữ liệu đa dạng sinh học… đã được bổ sung trong các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành gần đây và sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trong thời gian tiếp theo.
Để triển khai các quy định pháp lý hiện hành, từ năm 2023, Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học đã giao Trung tâm Điều tra, Quan trắc đa dạng sinh học chủ trì triển khai xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học quốc gia. Mục tiêu là phát triển một Hệ thống thông tin dùng chung từ cấp Trung ương đến địa phương (Sở Nông nghiệp và Môi trường) và cơ sở (Ban quản lý Khu bảo tồn/Cơ sở bảo tồn), từng bước kết nối, chia sẻ, liên thông dữ liệu với các cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học của địa phương, cơ sở, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có liên quan. Từ năm 2023 đến nay, Trung tâm đã xây dựng và hoàn thiện các module thuộc hệ thống thông tin và tiến hành thu thập, chuẩn hoá và cập nhật dữ liệu cho cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia. Hiện nay, Trung tâm đã chuẩn hoá và cập nhật được khối lượng dữ liệu tương đối lớn về các khu bảo tồn thiên nhiên, các bộ dữ liệu điều tra, kiểm kê loài tại các khu bảo tồn; hồ sơ chi tiết của các loài nguy cấp, quý hiếm… Tuy nhiên, để hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia có được nguồn dữ liệu đầy đủ, cập nhật thường xuyên thì việc tham gia đóng góp dữ liệu trực tiếp vào hệ thống từ các bên có liên quan, trong đó sự tham gia của Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên là đặc biệt quan trọng.
Nhằm tăng cường hướng dẫn, trao đổi và thúc đẩy việc triển khai Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia, Trung tâm Điều tra, Quan trắc đa dạng sinh học đã tổ chức Hội thảo “Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia – Cung cấp, cập nhật và khai thác, sử dụng dữ liệu theo phân cấp quản lý” tại thành phố Đà Nẵng vào ngày 20 tháng 3 năm 2026.
Ảnh 1. Bà Lê Hoàng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Điều tra, Quan trắc đa dạng sinh học phát biểu khai mạc Hội thảo
Hội thảo được tổ chức theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, kết nối các điểm cầu tại địa phương và các đơn vị liên quan, tạo điều kiện thuận lợi để đại biểu cùng tham gia, trao đổi và thảo luận. Tham dự Hội thảo có đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường; Ban quản lý các Vườn quốc gia, Khu bảo tồn thiên nhiên cùng các đơn vị liên quan đến công tác bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học trên phạm vi cả nước.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã được nghe trình bày các nội dung chính gồm: Hệ thống quy định pháp lý về điều tra, kiểm kê, quan trắc đa dạng sinh học và cung cấp, trao đổi, quản lý thông tin dữ liệu đa dạng sinh học; Giới thiệu tổng thể Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia; Giới thiệu các quy định kỹ thuật về cung cấp, cập nhật, khai thác và sử dụng dữ liệu theo phân cấp quản lý. Các nội dung trình bày đã làm rõ định hướng xây dựng một hệ thống thông tin dùng chung, bảo đảm kết nối, chia sẻ và liên thông dữ liệu từ trung ương đến địa phương và cơ sở.
Ảnh 2. Bà Mạc Thị Minh Trà, Trung tâm Điều tra, Quan trắc đa dạng sinh học trình bày báo cáo tại Hội thảo
Trong phần thảo luận, các đại biểu đã tích cực trao đổi, đóng góp nhiều ý kiến thiết thực liên quan đến quá trình triển khai hệ thống. Nhiều ý kiến tập trung vào việc cần làm rõ cơ chế cấp tài khoản và phân quyền truy cập, đặc biệt là giữa đơn vị quản lý cấp tỉnh, khu bảo tồn và các đơn vị chuyên ngành; đề xuất cho phép một đầu mối quản lý có thể cập nhật dữ liệu cho nhiều khu bảo tồn nhằm phù hợp với thực tiễn tổ chức quản lý tại địa phương.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng kiến nghị cần có giải pháp kỹ thuật để tích hợp, đồng bộ dữ liệu từ các hệ thống hiện có của đơn vị vào cơ sở dữ liệu quốc gia, tránh việc nhập liệu lặp lại, đồng thời nghiên cứu ứng dụng công nghệ số nhằm hỗ trợ tự động hóa quá trình nhập dữ liệu. Một số ý kiến đề nghị làm rõ trách nhiệm của các đơn vị, cá nhân trong việc cung cấp, cập nhật và duy trì dữ liệu, cũng như cơ chế kiểm duyệt nhằm bảo đảm tính chính xác, độ tin cậy và tính khoa học của thông tin.
Ngoài ra, các vấn đề về bản quyền dữ liệu, hình ảnh, cơ chế phân cấp kiểm duyệt giữa trung ương và địa phương, cũng như việc xây dựng định mức kinh tế – kỹ thuật phục vụ công tác điều tra, kiểm kê, quan trắc đa dạng sinh học cũng được các đại biểu quan tâm, đề xuất xem xét trong quá trình hoàn thiện hệ thống và tổ chức triển khai trong thời gian tới.
Kết thúc Hội thảo, đại diện đơn vị chủ trì đã ghi nhận, tiếp thu và trả lời các ý kiến đóng góp của các đại biểu, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các địa phương, Ban quản lý khu bảo tồn trong việc phối hợp cung cấp, cập nhật và chia sẻ dữ liệu, góp phần hoàn thiện Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia theo hướng đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.
Trong thời gian tới, Trung tâm Điều tra, Quan trắc đa dạng sinh học sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để hoàn thiện hệ thống, hướng dẫn triển khai và từng bước nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng dữ liệu đa dạng sinh học, phục vụ công tác quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Ảnh 3. Toàn cảnh Hội thảo (Họp trực tiếp)
Ảnh 4. Toàn cảnh Hội thảo (Họp trực tuyến)
ĐTQT
