Sau gần 30 năm hoạt động dưới mô hình khu bảo tồn thiên nhiên, Ea Sô chính thức được nâng hạng, theo Quyết định số 2366/QĐ-UBND của tỉnh Đắk Lắk ban hành ngày 28/7.
Quyết định thành lập Vườn quốc gia Ea Sô dựa trên cơ sở chuyển hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô. Như vậy, Đắk Lắk hiện có 3 vườn quốc gia gồm Yok Đôn, Chư Yang Sin và Ea Sô, nhiều hơn bất kỳ địa phương nào trên cả nước. Đây không chỉ là dấu mốc trong hệ thống rừng đặc dụng của tỉnh mà còn mở rộng mạng lưới bảo tồn thiên nhiên tại khu vực Tây Nguyên.
Ban quản lý Vườn quốc gia Ea Sô trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk. Ảnh: VQG Ea Sô.
Theo quyết định, Vườn quốc gia Ea Sô nằm trên địa bàn xã Ea Knốp, có diện tích tự nhiên 26.959 ha. Trong đó, phân khu bảo vệ nghiêm ngặt chiếm hơn 21.676 ha, tương đương trên 80% diện tích toàn vườn; phần còn lại là phân khu phục hồi sinh thái và phân khu dịch vụ – hành chính. Vùng đệm của vườn trải rộng trên 18 thôn, buôn thuộc 5 xã của 2 tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai.
Việc chuyển hạng từ khu bảo tồn thiên nhiên lên vườn quốc gia không chỉ thay đổi tên gọi, mà còn mở rộng chức năng quản lý và phát huy giá trị của khu rừng. Theo đó, Vườn quốc gia Ea Sô có nhiệm vụ bảo tồn các hệ sinh thái tự nhiên, các loài động, thực vật nguy cấp, quý hiếm; bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời phát triển nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, du lịch sinh thái và góp phần cải thiện sinh kế cho cộng đồng vùng đệm.
Ea Sô được thành lập từ năm 1999 với tên gọi Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô. Sau gần 3 thập kỷ bảo vệ rừng và đa dạng sinh học, khu vực này trở thành một trong những vùng rừng tự nhiên quan trọng của phía đông tỉnh Đắk Lắk.
Theo Ban quản lý vườn, Ea Sô nằm ở trung tâm Tây Nguyên, thuộc dãy Chư B’Lê Ya, có độ cao từ 140m đến hơn 1.000m. Khu vực hội tụ nhiều kiểu hệ sinh thái khác nhau, gồm rừng kín thường xanh, rừng nửa rụng lá, rừng rụng lá (rừng khộp) cùng các trảng cỏ tự nhiên – sinh cảnh quan trọng đối với nhiều loài thú lớn.
Hệ thực vật tại đây đã ghi nhận 671 loài thuộc 141 họ và 5 ngành thực vật bậc cao, trong đó có nhiều loài quý hiếm như cẩm lai, cà te, gõ mật, giáng hương, sao đen, trắc… Nhiều loài được xếp trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN.
Khu hệ động vật cũng rất phong phú với 279 loài thuộc 92 họ, gồm thú, chim, bò sát và lưỡng cư. Nổi bật có bò tót, bò rừng, gấu chó, gấu ngựa, gà lôi hông tía, gà lôi trắng, hồng hoàng cùng nhiều loài bò sát quý hiếm như kỳ đà vân, rắn hổ mang, trăn gấm và tắc kè.
Bên cạnh giá trị bảo tồn, Ea Sô còn được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển du lịch sinh thái. Các thắng cảnh như thác Ea Mai, thác Bay, suối Lim, suối Hồ, suối Ea Pích cùng những cánh rừng nguyên sinh và đồng cỏ tự nhiên tạo điều kiện để phát triển các tuyến tham quan, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường.
Thời gian tới Vườn quốc gia Ea Sô dự kiến sẽ triển khai nhiều chương trình trọng tâm như bảo vệ và phục hồi rừng, nghiên cứu khoa học, giám sát đa dạng sinh học, phát triển du lịch sinh thái, đầu tư hạ tầng quản lý, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội cho khu vực vùng đệm.
Ban quản lý vườn cũng được kiện toàn trên cơ sở kế thừa bộ máy của Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô để đáp ứng yêu cầu quản lý theo mô hình vườn quốc gia.
Tính cả Ea Sô, Việt Nam hiện có tổng cộng 37 vườn quốc gia, trải rộng trên 26 tỉnh, thành phố. Ngoài Đắk Lắk có 3 vườn quốc gia, nhiều địa phương khác có 2 vườn như An Giang, Cà Mau, Đồng Nai, Khánh Hòa, Lào Cai, Lâm Đồng, Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa.
Việc nâng hạng Khu bảo tồn thiên nhiên Ea Sô nằm trong Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, theo Quyết định 895/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng. 7 vườn mới dự kiến được nâng hạng là: Mường Nhé, Bát Xát, Xuân Liên, An Toàn, Bắc Hướng Hóa, Đắk Rông, Ea Sô, nâng tổng số vườn quốc gia trên cả nước lên 41.
Tính từ khi ban hành quy hoạch, có 3 vườn được nâng hạng, là: Xuân Liên (Thanh Hóa) vào tháng 4/2025, Bát Xát (Lào Cai) tháng 3/2026 và Ea Sô.
Theo Luật Lâm nghiệp 2017, hệ thống rừng đặc dụng, gồm các khu vực bảo tồn thiên nhiên, được phân thành nhiều loại hình, tùy theo mục tiêu bảo tồn và quản lý. Cụ thể, gồm: vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên (còn gọi là khu bảo tồn thiên nhiên), khu bảo tồn loài sinh cảnh, khu bảo vệ cảnh quan và rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học.
Trong đó, vườn quốc gia được xem là loại hình có giá trị bảo tồn cao nhất, thường có quy mô lớn, đại diện cho các hệ sinh thái tiêu biểu cấp quốc gia hoặc quốc tế.
Hiện Phong Nha – Kẻ Bàng là vườn quốc gia có diện tích lớn nhất, với tổng diện tích 343.638 ha. Vùng lõi có diện tích 125.730 ha và vùng đệm 217.908 ha. Xếp sau lần lượt là Yok Đôn và Pù Mát.
Theo nongnghiepmoitruong.vn
