Không còn khoác lên vai bộ trang phục lực lượng kiểm lâm, nhưng những cán bộ bảo vệ rừng của vùng di sản vẫn vượt khó để tuần rừng…
Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Trị), được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ 123.300 ha rừng đặc dụng, trên 3.150 ha rừng phòng hộ và hơn 400 ha rừng sản xuất. Nhiệm vụ quan trọng này được giao cho Hạt Kiểm lâm Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng.
Từ tháng 5/2025, Hạt Kiểm lâm chuyển thành Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới. Ông Phạm Văn Tân, Giám đốc Trung tâm cho hay, sau khi chuyển đổi mô hình hoạt động, một số chính sách hỗ trợ bị gián đoạn, lực lượng hợp đồng bảo vệ rừng bị chậm lương, đời sống gặp nhiều khó khăn. “Dù vậy, nhiệm vụ bảo vệ rừng di sản vẫn luôn được đặt lên hàng đầu. Anh em luôn nỗ lực khắc phục những khó khăn để giữ màu xanh rừng di sản”, ông Tân cho biết.
Vượt lên khó khăn, lực lượng Trung tâm bảo vệ rừng và Di sản thế giới luôn thực hiện phương châm “bảo vệ rừng tại gốc”. Ảnh: T. Đức.
Ứng lương cho anh em mua gạo…
Nhờ được bảo vệ tốt, rừng của Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng được đánh giá có tính đa dạng sinh học cao, là nơi lưu giữ nhiều loài động, thực vật đặc hữu quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ thế giới. Lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách đã chủ động phương án bảo vệ rừng tại gốc, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục người dân sống trong vùng đệm, qua đó hình thành mạng lưới cộng tác viên bảo vệ rừng ngay trong cộng đồng.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi từ lực lượng kiểm lâm chuyển sang cán bộ bảo vệ rừng của Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới tạo ra những xáo trộn về tâm lý, chế độ. Một số ưu đãi đặc thù bị gián đoạn. Lực lượng bảo vệ rừng theo hợp đồng, hiện có 58 người bị chậm lương.
Trung tâm động viên công chức, viên chức của Trung tâm với tinh thần “nhường cơm sẻ áo” hỗ trợ cho anh em hợp đồng. “Đơn vị ứng hơn 150 triệu đồng cho anh em mua lương thực, thực phẩm và trang trải đời sống. Dù khó khăn, nhưng phần đông anh em vẫn bám rừng, không bỏ việc”, ông Tân nói thêm.
Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ bảo vệ rừng vẫn được duy trì thường xuyên. Các địa bàn xung yếu vẫn luôn có lực lượng các trạm, chốt trực đêm ngày để nắm chắc biến động rừng.
Chỉ trong những tháng đầu năm nay, Trung tâm đã thực hiện 524 đợt tuần tra kiểm soát rừng với tổng quãng đường hơn 5.200 km. Qua công tác tuần tra đã phát hiện và tháo gỡ hơn 200 bộ dây bẫy động vật rừng. Ngoài ra, các trạm, chốt cũng đã đẩy đuổi, ngăn chặn nhiều đối tượng và phương tiện xâm nhập rừng trái phép, gây tác hại đến rừng.
Việc tuần tra, kiểm soát rừng được thực hiện thường xuyên để phát hiện và xử lý những những hành vi xâm hại đến rừng. Ảnh: T. Đức.
Ông Phan Văn Tân chia sẻ thêm, ngoài trọng tâm tuần rừng, kiểm tra rừng thì Trung tâm rất chú trọng tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng. Lực lượng bảo vệ rừng thay nhau bám nắm cơ sở và đã tổ chức hơn 100 đợt tuyên truyền tại các thôn, bản vùng đệm, thu hút hàng nghìn lượt người dân tham gia. “Nhiều điểm nóng đã được tháo gỡ từ công tác tuyên truyền. Người dân từng sống dựa vào “phá rừng” nay đã trở thành nhân tố tích cực bảo vệ rừng”, ông Tân chia sẻ.
Ngay từ đầu hè, nhiều đợt nắng nóng kéo dài kèm theo gió Lào mạnh làm gia tăng nguy cơ cháy rừng. Nhận thức rõ nguy cơ, lực lượng bảo vệ rừng tại Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng đã chủ động triển khai nhiều biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng phù hợp với tình hình chung của đơn vị. Phương án phòng cháy, chữa cháy rừng đã được khởi động với việc áp dụng công nghệ phát hiện sớm và lực lượng cơ động nhanh.
Theo ông Tân, người dân vùng đệm đóng vai trò quan trọng, vừa là “tai mắt” phát hiện nguy cơ, vừa lực lượng hỗ trợ chữa cháy rừng.
“Vọng gác” trên đỉnh U Bò
Trên đường Hồ Chí Minh nhánh Tây, đoạn qua dốc U Bò dài gần 15 km được xem là “cửa ngõ” tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập vào rừng di sản, với nhiều cánh rừng nguyên sinh có giá trị cao.
Trạm Bảo vệ rừng U Bò (thuộc Trung tâm Bảo vệ rừng và Di sản thế giới), đóng chốt ở khu vực có nhiệm vụ quản lý, bảo vệ gần 4.600 ha rừng đặc dụng, cùng hàng trăm ha rừng phòng hộ. Địa hình trải dài, phức tạp cùng nhiều hướng tiếp cận khiến công tác bảo vệ rừng tại đây đối mặt với nhiều thách thức.
Anh Đặng Quang Thân, Trưởng trạm Bảo vệ rừng U Bò cho hay, các hành vi xâm hại rừng tuy không mang tính chất quy mô lớn, nhưng nếu không được kiểm soát kịp thời sẽ gây ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái rừng đặc dụng. “Hơn nữa, đây được xem như là “kho báu đa dạng sinh học” của Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha – Kẻ Bàng nên cần phải được bảo vệ nghiêm ngặt hơn. Chúng tôi thực hiện nhiều phương án để phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng diễn ra dưới nhiều hình thức như khai thác lâm sản phụ, lấy phong lan, thậm chí tổ chức tham quan, tắm suối trái phép”, anh Thân nói thêm.
Trước thực trạng đó, Trạm Bảo vệ rừng U Bò thực hiện phương châm “bảo vệ rừng tận gốc”, thường xuyên thực hiện tuần tra, kiểm tra rừng bằng đường bộ. Các tuyến tuần tra được xây dựng dựa trên các hướng có nguy cơ xâm nhập cao như Km35 – Vùng Chình, Km58 – Xa Biên hay khu vực rừng phòng hộ tiểu khu 255.
Hiện, Trạm có 10 cán bộ (trong đó có 4 cán bộ hợp đồng bảo vệ rừng), phải chia tổ để luân phiên đi tuần rừng. Anh Hoàng Văn Chiến, cán bộ hợp đồng bảo vệ rừng cho hay, các tổ đi tuần tra rừng với lộ trình đi từ một đến hai ngày. Cứ nghỉ được vài hôm cho có sức trở lại là tiếp tục đi theo tuyến khác. “Nhiều chuyến tuần rừng, anh em phải treo võng hoặc dựng lán tạm để nghỉ đêm giữa rừng. Vất vả, gian khổ nhưng ai cũng quyết tâm gắn bó lâu dài với rừng”, anh Chiến nói thêm.
Các lực lượng phối hợp tuần tra, kiểm soát rừng để nâng cao hiệu quả công tác. Ảnh: T. Đức.
Nhằm tăng cường hiệu quả của việc tuần tra rừng, Trạm Bảo vệ rừng U Bò còn chủ động phối hợp với các Trạm bảo vệ rừng Km37, Km40, Trạm Kiểm lâm Trộ Mợng, Tổ chốt Trạ Ang… và các tổ, chốt của lực lượng bộ đội biên phòng thực hiện chung tuyến, tuần tra ngược.
Việc phối hợp này đã tạo được mạng lưới kiểm soát liên hoàn giữa các lực lượng. Nhờ phối hợp tuần tra, trao đổi thông tin, nắm bắt di chuyển và hoạt động của các đối tượng, giúp các lực lượng phát hiện nhanh và ngăn chặn vi phạm ngay từ sớm. “Phối hợp đã trở thành quy chế chung để các lực lượng, đơn vị hỗ trợ nhau bảo vệ rừng hoặc chăm sóc y tế hay giúp nhau về đời sống. Qua đó, thắt chặt tình đoàn kết và nâng cao hiệu quả công tác”, anh Thân chia sẻ thêm.
Trong thời tiết khắc nghiệt, rừng U Bò quanh năm mưa ẩm, trời lạnh ngay cả giữa mùa hè, nhiều suối chảy xiết, dốc đứng trơn tuột, mỗi chuyến tuần rừng là một thử thách khó khăn. Dù chế độ còn khó khăn, lực lượng bảo vệ rừng vẫn kiên trì bám trụ. “Rừng là máu thịt, nên dù còn nhiều bấp bênh, anh em vẫn không bỏ cuộc”, anh Chiến bộc bạch.
Theo nongnghiepmoitruong.vn
