Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư 85/2025/TT-BNNMT quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước CITES.
Phân nhóm loài và nguyên tắc bảo tồn, bảo vệ
Theo Thông tư 85 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các loài nguy cấp, quý, hiếm được chia thành hai nhóm quản lý:
Nhóm I: Gồm loài nghiêm cấm khai thác, sử dụng mẫu vật từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm loài được ưu tiên bảo vệ và các loài thực vật, động vật rừng thuộc Nhóm IA và Nhóm IB.
Nhóm II: Gồm loài hạn chế khai thác, sử dụng mẫu vật từ tự nhiên vì mục đích thương mại, bao gồm thực vật, động vật rừng thuộc Nhóm IIA và Nhóm IIB.
Thông tư quy định rõ, mọi hoạt động khai thác, nuôi, trồng, chế biến, kinh doanh, vận chuyển, trưng bày, xuất nhập khẩu các mẫu vật loài nguy cấp, quý, hiếm phải bảo đảm không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại của loài trong tự nhiên và phải được quản lý, chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Hoạt động nuôi sinh sản, xuất khẩu động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ vì mục đích thương mại chỉ được phép đối với cá thể thế hệ F2, tức thế hệ thứ hai được sinh sản trong môi trường có kiểm soát, được Cơ quan khoa học CITES Việt Nam xác định không ảnh hưởng đến quần thể tự nhiên.
Thông tư nghiêm cấm sử dụng các công cụ, phương tiện mang tính tận diệt, hủy diệt như vũ khí, chất nổ, chất độc, bẫy sập, bẫy điện, bẫy lưới, bẫy keo, hoặc các thiết bị phát âm thanh dụ động vật trong hoạt động khai thác loài nguy cấp, quý, hiếm; trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu, đối ngoại hoặc bảo tồn được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Quy định xử lý trong trường hợp động vật hoang dã gây nguy hiểm
Theo quy định mới, loài nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I sống trong tự nhiên được bảo tồn tại chỗ tại khu vực phân bố tự nhiên của chúng thông qua việc thành lập khu bảo tồn thiên nhiên, hoặc bằng các biện pháp bảo vệ nơi sinh sống, nơi di trú trong trường hợp khu vực đó chưa được quy hoạch thành khu bảo tồn.
Bên cạnh đó, biện pháp bảo tồn chuyển chỗ được thực hiện thông qua các hoạt động cứu hộ, nuôi, trồng cấy nhân tạo, lưu giữ nguồn gen và mẫu vật, nhằm phục hồi quần thể loài ngoài tự nhiên.
Việc thả lại hoặc chuyển vị bảo tồn được tiến hành theo quy định của pháp luật về đa dạng sinh học để bảo đảm phục hồi, phát triển bền vững quần thể trong tự nhiên.
Đối với giống cây trồng, giống vật nuôi nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và giống cây trồng lâm nghiệp, việc quản lý, bảo tồn thực hiện theo quy định của pháp luật về chăn nuôi, trồng trọt và quản lý giống cây trồng lâm nghiệp.
Thông tư 85/2025/TT-BNNMT cũng hướng dẫn cụ thể biện pháp xử lý khi động vật nguy cấp, quý, hiếm xâm hại hoặc đe dọa tính mạng, tài sản của con người. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi gặp tình huống này phải áp dụng biện pháp ngăn chặn, xua đuổi, hạn chế gây tổn thương cho động vật, đồng thời thông báo ngay cho Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã gần nhất.
Trường hợp động vật trực tiếp tấn công con người ngoài phạm vi rừng đặc dụng, khu bảo tồn, sau khi đã áp dụng biện pháp xua đuổi nhưng không hiệu quả, Ủy ban nhân dân cấp xã có quyền quyết định và chỉ đạo bắt giữ động vật đó.
Nếu động vật gây nguy hiểm nghiêm trọng đến tính mạng con người mà không thể ngăn chặn, bắt giữ, người dân được phép áp dụng biện pháp phòng vệ cần thiết, đồng thời báo cáo ngay cơ quan quản lý chuyên ngành để kịp thời xử lý theo quy định.
Theo nongnghiepmoitruong.vn
