UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 502/KH-UBND ngày 22/10/2026, triển khai Đề án phục hồi và tăng cường quản lý các vùng đất ngập nước quan trọng giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn tỉnh.
Trọng tâm của kế hoạch là điều tra, xác lập các vùng đất ngập nước quan trọng, đánh giá mức độ suy thoái và từng bước phục hồi hệ sinh thái. Trong đó, việc thành lập Khu đất ngập nước quan trọng cấp quốc gia Hồ Thác Bà được xác định là một nhiệm vụ ưu tiên.
Theo kế hoạch, đến năm 2035, Lào Cai phấn đấu hoàn thành điều tra, thống kê, kiểm kê các vùng đất ngập nước trên địa bàn; xác định những khu vực có giá trị bảo tồn và những vùng có dấu hiệu suy thoái cần phục hồi.
Đáng chú ý, tỉnh đặt mục tiêu thành lập Khu đất ngập nước quan trọng cấp quốc gia Hồ Thác Bà với diện tích khoảng 10.000 ha, theo định hướng tại Quyết định số 1352/QĐ-TTg ngày 8/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Để thực hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì xây dựng dự án điều tra, đánh giá hiện trạng, lập hồ sơ xác lập vùng đất ngập nước quan trọng cấp quốc gia Hồ Thác Bà, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt thành lập và tổ chức bộ máy quản lý.
Theo lộ trình, việc xây dựng dự án, hoàn thiện hồ sơ xác lập khu đất ngập nước Hồ Thác Bà được triển khai trong giai đoạn 2028–2030. Đây là bước chuẩn bị để tiến tới mục tiêu thành lập khu đất ngập nước quan trọng cấp quốc gia vào năm 2035.
Trước đó, trong năm 2027, các xã, phường phải hoàn thành thống kê diện tích đất ngập nước tại địa phương. Giai đoạn 2027–2029, tỉnh tổ chức điều tra, xây dựng bản đồ, công bố danh mục các vùng đất ngập nước quan trọng, đồng thời xác định mức độ suy thoái và triển khai nhiệm vụ phục hồi.
Các hoạt động phục hồi tập trung vào những vùng đất ngập nước bị suy thoái, ưu tiên khôi phục các loài đặc trưng, loài chỉ thị và chức năng sinh thái của hệ sinh thái. Việc đánh giá phải làm rõ nguyên nhân suy thoái, khả năng phục hồi để lựa chọn biện pháp kỹ thuật phù hợp.
Giai đoạn 2030-2032, Lào Cai dự kiến điều tra, đánh giá các dự án đầu tư có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, suy thoái các vùng đất ngập nước quan trọng thuộc phạm vi quản lý của tỉnh. Kết quả là căn cứ đề xuất biện pháp kiểm soát, xử lý và phục hồi.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, tỉnh định hướng ứng dụng công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và trí tuệ nhân tạo trong điều tra, đánh giá, xác định các vùng đất ngập nước quan trọng. Các chỉ thị sinh học như tảo cát, động vật không xương sống đáy cũng được xem xét sử dụng để đánh giá nhanh trạng thái sinh thái nguồn nước.
Song song với điều tra thực địa, Lào Cai sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu về diện tích, chất lượng hệ sinh thái, thành phần loài động, thực vật và các loài nguy cấp, quý, hiếm tại vùng đất ngập nước. Hệ thống dữ liệu dự kiến xây dựng trong giai đoạn 2030-2032, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về đa dạng sinh học và cập nhật hằng năm.
Kế hoạch cũng khuyến khích doanh nghiệp du lịch, hợp tác xã và cộng đồng dân cư vùng đệm tham gia bảo tồn gắn với phát triển du lịch sinh thái bền vững. Chính quyền địa phương được yêu cầu lồng ghép bảo vệ đất ngập nước với chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ sinh kế và các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
Về nguồn lực, kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách địa phương, hỗ trợ của ngân sách trung ương nếu có và các nguồn vốn hợp pháp khác. Kế hoạch chưa xác định tổng mức kinh phí cụ thể.
Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối tổ chức triển khai, theo dõi và tổng hợp kết quả thực hiện. UBND các xã, phường chịu trách nhiệm thống kê diện tích, phối hợp điều tra và vận động cộng đồng tham gia bảo vệ các vùng đất ngập nước tại địa phương.
Tầm nhìn đến năm 2050, Lào Cai hướng tới kiểm soát các hoạt động sản xuất, kinh doanh, khai thác thủy sản, khoáng sản và du lịch có nguy cơ gây suy thoái, ô nhiễm; phục hồi các vùng đất ngập nước quan trọng, duy trì chức năng sinh thái và sử dụng bền vững tài nguyên.
